การลงทุนอย่างยั่งยืน: เบื้องหลังพลังงานสะอาดกับความท้าทายที่คาดไม่ถึง
ในยุคที่กระแสสิ่งแวดล้อมกลายเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนโลก การลงทุนอย่างยั่งยืน (Sustainable Investment) ได้ก้าวขึ้นมาเป็นดาวเด่น
ในวงการการเงินอย่างแท้จริง ดัชนี ESG ซึ่งครอบคลุมปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental), สังคม (Social), และบรรษัทภิบาล (Governance) กลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่นักลงทุนทั่วโลกใช้ในการประเมินมูลค่าและศักยภาพของธุรกิจ
สิ่งที่น่าสนใจคือ การลงทุนในบริษัทที่มีผลการดำเนินงานโดดเด่นด้าน ESG ไม่ได้เป็นเพียงการสนับสนุนธุรกิจที่มีความรับผิดชอบต่อสังคมหรือการรักษาสิ่งแวดล้อมเท่านั้น หากแต่ยังแฝงไว้ด้วยศักยภาพในการสร้างผลกำไรมหาศาล ดังที่เห็นได้ชัดในปี 2020 ที่ราคาหุ้นของหลายบริษัทที่ขับเคลื่อนด้วยแนวคิดนี้ พุ่งทะยานอย่างน่าตื่นตาตื่นใจ
Tesla: จากดาวรุ่งสู่การประเมินมูลค่าที่ท้าทาย
บริษัทรถยนต์ไฟฟ้า Tesla ของอีลอน มัสก์ เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด ราคาหุ้นของ Tesla ทะยานขึ้นเกือบ 800% ตั้งแต่ต้นปี 2020 ส่งผลให้บริษัทก้าวขึ้นสู่การเป็นผู้ผลิตรถยนต์ที่มีมูลค่าตลาดสูงสุดในโลก และติดอันดับ 5 บริษัทที่มีมูลค่าสูงสุดในสหรัฐอเมริกา ความสำเร็จนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดดเดี่ยว BYD ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ชั้นนำจากจีน ก็มีมูลค่าพุ่งสูงขึ้นถึง 550% จาก 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เป็น 1.1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในเวลาเพียงปีเดียว CATL ผู้ผลิตแบตเตอรี่รายใหญ่ของจีน ซึ่งเป็นซัพพลายเออร์รายสำคัญของ Tesla ก็ไม่น้อยหน้า ทำมูลค่าเพิ่มขึ้น 440% จาก 3.4 หมื่นล้าน เป็น 1.5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในช่วงเวลาเดียวกัน ขณะที่ Enphase Energy ผู้ผลิตไมโครอินเวอร์เตอร์สำหรับระบบโซลาร์ในสหรัฐฯ ก็เติบโตอย่างก้าวกระโดดถึง 830% จาก 3 พันล้าน เป็น 2.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นของตลาดที่มีต่อ “ธุรกิจสีเขียว” ซึ่งถูกมองว่าเป็นอนาคตของโลก และมีศักยภาพในการเติบโตอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การเติบโตที่รวดเร็วนี้ก็ได้จุดประกายคำถามสำคัญ: ธุรกิจเหล่านี้ “สะอาด” จริงดังที่กล่าวอ้างหรือไม่? และห่วงโซ่อุปทานทั้งหมดมีความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากเพียงใด?
บทความนี้จะพาคุณดำดิ่งสู่เบื้องหลังของโลกพลังงานสะอาด ที่อาจไม่ได้สวยงามอย่างที่เห็นในภาพลักษณ์ภายนอก และสำรวจรายละเอียดเชิงลึกที่มักถูกละเลยไป เพื่อให้คุณได้เข้าใจภาพรวมของการลงทุนอย่างยั่งยืนอย่างถ่องแท้
เจาะลึกห่วงโซ่อุปทาน: กรณีศึกษา Tesla และความท้าทายของแบตเตอรี่
ในเดือนกันยายน 2020 อีลอน มัสก์ ได้ประกาศเป้าหมายอันทะเยอทะยานของ Tesla ในการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าให้ได้ 20 ล้านคันต่อปี ภายในปี 2030 จากที่เคยผลิตได้เพียง 5 แสนคันในปี 2020 แม้จะเป็นข่าวที่สร้างความตื่นเต้น แต่เป้าหมายนี้ก็ได้นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับความพร้อมของทรัพยากร โดยเฉพาะส่วนประกอบหลักของแบตเตอรี่อย่าง ลิเธียม, โคบอลต์, และนิกเกิล หาก Tesla ประสบความสำเร็จตามเป้าหมาย การใช้แร่ธาตุเหล่านี้จะเพิ่มขึ้นมหาศาล ซึ่งอาจเกินขีดจำกัดของการผลิตที่ยั่งยืน
การวิเคราะห์ของ Adamas Intelligence และ Mining.com โดยอิงจากข้อมูลการผลิตปี 2019 (ซึ่งถือเป็นฐานข้อมูลที่น่าเชื่อถือกว่าปี 2020 ที่ได้รับผลกระทบจากโควิด-19) ชี้ให้เห็นว่า Tesla จะต้องการลิเธียมเพิ่มขึ้นถึง 165% ของปริมาณการผลิตทั่วโลกในปี 2019 (จาก 77,000 ตัน เป็น 127,302 ตัน) และโคบอลต์เพิ่มขึ้น 56% (จาก 122,000 ตัน เป็น 68,315 ตัน)
Tesla เองก็ดูเหมือนจะตระหนักถึงปัญหานี้เป็นอย่างดี ในงาน “Battery Day” อีลอน มัสก์ ได้นำเสนอแนวทางแก้ไข โดยกล่าวถึงประสิทธิภาพของการสกัดลิเธียมผ่านการเพิ่มเกลือ รวมถึงการพิจารณาเข้าซื้อ Glencore บริษัทผู้ผลิตโคบอลต์รายใหญ่ และเน้นย้ำถึงมาตรฐานการดูแลคนงานในเหมืองที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
อย่างไรก็ตาม นิกเกิลยังคงเป็นส่วนประกอบสำคัญที่ Tesla ยังหาทางออกที่ชัดเจนไม่ได้ คาดการณ์ว่าในปี 2030 Tesla จะต้องการนิกเกิลในปริมาณที่เท่ากับการผลิตทั้งหมดของ 6 ผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดของโลกรวมกัน ซึ่งต้องเผชิญกับการแข่งขันกับอุตสาหกรรมอื่นๆ เช่น สแตนเลส
เพื่อแก้ไขปัญหานิกเกิล Tesla มีแผนที่จะลงทุนในโรงงานแบตเตอรี่ในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นผู้ผลิตนิกเกิลอันดับหนึ่งของโลก แต่กระบวนการผลิตนิกเกิลในอินโดนีเซียก็กำลังเผชิญกับการต่อต้านอย่างหนัก โดยเฉพาะปัญหาการจัดการของเสีย กระบวนการ Deep-sea tailings placement (DSTP) ซึ่งเป็นการปล่อยของเสียลงสู่ทะเลลึก ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าสร้างผลกระทบอย่างรุนแรงต่อระบบนิเวศทางทะเล ดังที่เคยเกิดกรณีของอ่าว Basamuk ในปาปัวนิวกินี ที่ของเสียจากโรงงานนิกเกิลได้เปลี่ยนสีทะเลให้กลายเป็นสีแดง
อีกแนวทางที่ Tesla กำลังสำรวจคือการเปลี่ยนไปใช้แบตเตอรี่ประเภท LFP (Lithium Iron Phosphate) ที่ไม่มีส่วนประกอบของนิกเกิล แม้จะเป็นที่น่าสนใจ แต่แบตเตอรี่ LFP ก็ยังมีข้อจำกัด เช่น ใช้เวลาชาร์จนานกว่า วิ่งได้ระยะทางสั้นกว่า และมีประสิทธิภาพลดลงในสภาพอากาศเย็น
ธุรกิจพลังงานหมุนเวียน: ความท้าทายในห่วงโซ่อุปทานและพื้นที่
ปัญหาห่วงโซ่อุปทานที่ Tesla เผชิญ ไม่ใช่ปัญหาเฉพาะของบริษัทรถยนต์ไฟฟ้า แต่เป็นความท้าทายที่อุตสาหกรรมพลังงานสะอาดโดยรวมต้องเผชิญ
พลังงานแสงอาทิตย์ (โซลาร์) และพลังงานลม คือสองเสาหลักของพลังงานสะอาดในปัจจุบัน ต้นทุนการผลิตไฟฟ้าจากทั้งสองแหล่งนี้ลดลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะโซลาร์ที่ลดลงถึง 82% ตั้งแต่ปี 2010 ทำให้สามารถแข่งขันกับราคาไฟฟ้าจากโครงข่ายได้โดยตรง (Grid Parity)
แต่เบื้องหลังความสำเร็จนี้ ยังมีประเด็นที่ต้องพิจารณา แผงโซลาร์ต้องใช้ซิลิคอนเป็นส่วนประกอบหลัก กระบวนการผลิตต้องใช้พลังงานสูงถึง 2,000 องศาเซลเซียส ซึ่งต้องพึ่งพาพลังงานฟอสซิล และต้องใช้ถ่านหินในกระบวนการผลิต นอกจากนี้ พลาสติกที่ใช้ห่อหุ้มแผงโซลาร์ก็มาจากน้ำมันดิบ
อีกปัจจัยสำคัญคือพื้นที่ การประเมินพบว่าฟาร์มโซลาร์ขนาด 1MW (ซึ่งสามารถผลิตไฟฟ้าให้บ้านประมาณ 100 หลัง) จำเป็นต้องใช้พื้นที่อย่างน้อย 4 ไร่
สำหรับพลังงานลม กังหันลมต้องใช้เหล็กและคอนกรีตจำนวนมหาศาล ซึ่งอุตสาหกรรมหนักเหล่านี้ยังคงมีความล้าหลังในการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน เมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมไฟฟ้าและการขนส่ง
และเช่นเคย แบตเตอรี่ก็เป็นอีกส่วนประกอบสำคัญของระบบพลังงานหมุนเวียน ที่ต้องเผชิญปัญหาเดียวกันกับอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า
“อย่าตัดสินหนังสือจากหน้าปก”: การมองภาพรวมเพื่อความยั่งยืนที่แท้จริง
ข้อมูลที่นำเสนอมานี้ ไม่ได้มีเจตนาจะบ่อนทำลายความสำคัญของพลังงานสะอาด แต่เป็นการเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้าน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายความยั่งยืนที่แท้จริง
การมองเห็นเพียงผลิตภัณฑ์สุดท้าย อาจทำให้เราหลงเชื่อในภาพลักษณ์ที่สวยงามของบริษัทพลังงานสะอาด และมองข้ามความสำคัญของการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน ซึ่งเป็นสิ่งที่บริษัทหลายแห่งมักมองข้าม การคาดหวังว่าหุ้นพลังงานสะอาดที่พุ่งสูงจะเป็น “ยาวิเศษ” แก้ไขปัญหาทุกอย่าง อาจทำให้เราละเลยการกดดันให้บริษัทเหล่านี้ปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ “สะอาด” อย่างแท้จริงในทุกมิติ
ที่สำคัญ ราคาหุ้นพลังงานสะอาดที่สูงลิบ อาจทำให้เรามองข้ามแนวทางอื่นในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะมาตรการ ลดการใช้พลังงาน (Demand-side management) พลังงานสะอาดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการผลิตพลังงาน (Supply-side) แต่การบริหารจัดการความต้องการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ (Energy efficiency) และการประหยัดพลังงาน (Energy conservation) ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน
รถยนต์ไฟฟ้าอย่าง Tesla เป็นสิ่งที่ดี แต่การใช้ระบบขนส่งมวลชนยังคงเป็นทางเลือกที่ดีกว่าในแง่ของการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ในทำนองเดียวกัน พลังงานโซลาร์อาจเป็นทางเลือกที่ดีกว่าน้ำมัน แต่การออกแบบเมืองและอาคารให้ใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ก็เป็นอีกก้าวสำคัญที่ต้องดำเนินการควบคู่กันไป
ในฐานะผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมที่มองเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างใกล้ชิด ผมขอเชิญชวนทุกท่านที่สนใจ การลงทุน ESG และ เทรนด์รถยนต์ไฟฟ้า 2025 ให้ศึกษาข้อมูลเชิงลึก และพิจารณาการลงทุนอย่างรอบด้าน การทำความเข้าใจเบื้องหลังและห่วงโซ่อุปทาน จะช่วยให้คุณตัดสินใจลงทุนได้อย่างชาญฉลาด และเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนโลกสู่ความยั่งยืนอย่างแท้จริง
หากคุณกำลังมองหาโอกาสในการลงทุนในธุรกิจพลังงานสะอาด หรือต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ รถยนต์ EV ราคา ที่เหมาะสมกับความต้องการของคุณ การศึกษาอย่างละเอียดและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ จะเป็นก้าวแรกที่สำคัญสู่การตัดสินใจที่ถูกต้องและสร้างผลตอบแทนที่ยั่งยืน.
