การลงทุนอย่างยั่งยืน: ความจริงเบื้องหลังกระแสพลังงานสะอาดในไทย
ในยุคที่การตระหนักรู้ด้านสิ่งแวดล้อมกลายเป็นกระแสหลักระดับโลก การลงทุนในธุรกิจที่ใส่ใจความยั่งยืน หรือ การลงทุนอย่างยั่งยืน (Sustainable Inve
stment) ได้รับความสนใจอย่างก้าวกระโดด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ดัชนี ESG (Environmental, Social, and Governance) ที่ประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแลกิจการ ได้กลายเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับนักลงทุนจำนวนมาก
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นักลงทุนไม่ได้มองการลงทุนในบริษัทที่มีคะแนน ESG สูงว่าเป็นเพียงการช่วยเหลือสังคมหรือการดำเนินธุรกิจอย่างมีความรับผิดชอบอีกต่อไป แต่ยังมองเห็นถึงศักยภาพในการสร้างผลตอบแทนที่มหาศาล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปี 2020 ที่ราคาหุ้นของหลายบริษัทที่อยู่ในกระแส หุ้น ESG ทะยานขึ้นอย่างน่าทึ่ง
Tesla: ดาวเด่นแห่งอนาคต หรือภาพลวงตา?
ตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดคือ Tesla บริษัทรถยนต์ไฟฟ้าของอีลอน มัสก์ ที่ราคาหุ้นเติบโตราว 800% ตั้งแต่ต้นปี 2020 ส่งผลให้ Tesla กลายเป็นบริษัทรถยนต์ที่มีมูลค่าตลาดสูงสุดในโลก และติดอันดับ 5 บริษัทที่มีมูลค่าสูงสุดในสหรัฐอเมริกา บริษัทอย่าง BYD ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า (EV) จากจีน ก็เติบโตอย่างก้าวกระโดดเช่นกัน โดยมูลค่าบริษัทเพิ่มขึ้นจาก 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เป็น 1.1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในปีเดียว
CATL ผู้ผลิตแบตเตอรี่รายใหญ่ของจีน ซึ่งเป็นซัพพลายเออร์ให้กับ Tesla ก็มีมูลค่าเพิ่มขึ้นถึง 440% จาก 3.4 หมื่นล้านเป็น 1.5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในช่วงเวลาเดียวกัน และ Enphase Energy ผู้ผลิตไมโครอินเวอร์เตอร์สำหรับระบบโซลาร์ในสหรัฐฯ ก็เติบโตถึง 830% จาก 3 พันล้านเป็น 2.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นของตลาดต่อธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับ “ความสะอาด” และความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยมองว่านี่คืออนาคตที่จะเติบโตต่อไป อย่างไรก็ตาม การเติบโตอย่างรวดเร็วนี้ก็มาพร้อมกับคำถามและความท้าทายใหม่ๆ โดยเฉพาะคำถามที่ว่า ธุรกิจเหล่านี้ “สะอาด” จริงหรือไม่? และ ห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ที่อยู่เบื้องหลังมีความยั่งยืนมากน้อยเพียงใด?
บทความนี้จะพาคุณเจาะลึกในมิติของพลังงานสะอาดที่คุณอาจไม่เคยเห็นมาก่อน เพื่อให้เห็นภาพรวมของความท้าทายที่ซ่อนอยู่ภายใต้ภาพลักษณ์อันสวยงาม
กรณีศึกษา: Tesla กับปริศนาวัตถุดิบแบตเตอรี่
เดือนกันยายน 2020 อีลอน มัสก์ ประกาศเป้าหมายอันทะเยอทะยานของ Tesla ในการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าให้ได้ 20 ล้านคันต่อปี ภายในปี 2030 ซึ่งหากเป็นจริง จะหมายถึงความต้องการวัตถุดิบสำหรับการผลิตแบตเตอรี่ เช่น ลิเธียม โคบอลต์ และนิกเกิล ที่เพิ่มขึ้นมหาศาล จนอาจเกินขีดจำกัดของ การผลิตที่ยั่งยืน (Sustainable Production)
การวิเคราะห์ของ Adamas Intelligence และ Mining.com โดยอ้างอิงข้อมูลปี 2019 (ก่อนได้รับผลกระทบจาก COVID-19) พบว่า หาก Tesla สามารถผลิตรถได้ตามเป้าในปี 2030 ความต้องการลิเธียมจะเพิ่มขึ้นถึง 165% ของปริมาณการผลิตทั้งหมดในปี 2019 (จาก 77,000 ตัน เป็น 127,302 ตัน) และโคบอลต์จะเพิ่มขึ้น 56% (จาก 122,000 ตัน เป็น 68,315 ตัน)
Tesla เองก็ดูเหมือนจะตระหนักถึงปัญหานี้ ในงาน “Battery Day” มัสก์ได้เสนอแนวทางการแก้ปัญหา เช่น การเพิ่มประสิทธิภาพในการสกัดลิเธียม หรือการเข้าซื้อบริษัท Glencore ผู้ผลิตโคบอลต์รายใหญ่ โดยเน้นย้ำถึงมาตรฐานแรงงานในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
แต่สำหรับนิกเกิล ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญอีกชนิดหนึ่ง Tesla ยังคงเผชิญความท้าทาย โดยคาดการณ์ว่าในปี 2030 จะต้องใช้นิกเกิลเพิ่มขึ้นถึง 31% ของปริมาณการผลิตทั้งหมดในปี 2019 ซึ่งเทียบเท่ากับการผลิตของผู้ผลิตรายใหญ่ 6 อันดับแรกของโลกรวมกัน และยังต้องแข่งขันกับอุตสาหกรรมอื่น เช่น สแตนเลส
ความสำคัญของนิกเกิลทำให้ Tesla วางแผนที่จะเปิดโรงงานแบตเตอรี่ในอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นผู้ผลิตนิกเกิลรายใหญ่ที่สุดของโลก อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมนิกเกิลในอินโดนีเซียเผชิญกับการต่อต้านอย่างหนัก โดยเฉพาะประเด็นเรื่อง การจัดการของเสีย (Waste Management) ที่วิธีการ Deep-sea tailings placement (DSTP) หรือการปล่อยของเสียลงสู่ทะเลลึก ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักว่าส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลอย่างรุนแรง ดังที่เคยเกิดขึ้นกับกรณีการรั่วไหลของของเสียจากโรงงานนิกเกิลใน Basamuk Bay, ปาปัวนิวกินี ที่ทำให้ทะเลเปลี่ยนเป็นสีแดง
อีกแนวทางหนึ่งของ Tesla คือการพัฒนาแบตเตอรี่ประเภทใหม่ที่ลดการพึ่งพานิกเกิล โดยหันมาใช้แบตเตอรี่ LFP (Lithium Iron Phosphate) สำหรับรถยนต์ที่ผลิตในจีน แม้จะน่าสนใจ แต่ก็ยังมีข้อกังวลเรื่องระยะเวลาในการชาร์จที่นานขึ้น ระยะทางวิ่งที่สั้นลง และประสิทธิภาพที่ลดลงในสภาพอากาศเย็น
พลังงานหมุนเวียน: แผงโซลาร์และกังหันลม กับความท้าทายที่มองข้าม
ปัญหาห่วงโซ่อุปทานของ Tesla เป็นเพียงส่วนหนึ่งของความท้าทายที่อุตสาหกรรมพลังงานสะอาดต้องเผชิญร่วมกัน
พลังงานแสงอาทิตย์ (โซลาร์) และพลังงานลม คือหัวใจสำคัญของเทรนด์พลังงานสะอาดในปัจจุบัน ต้นทุนการผลิตไฟฟ้าจากสองแหล่งนี้ลดลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะโซลาร์ที่ลดลงถึง 82% ตั้งแต่ปี 2010 ทำให้สามารถแข่งขันกับราคาไฟฟ้าจากโครงข่ายหลักได้โดยไม่ต้องพึ่งพาการอุดหนุนจากภาครัฐ (Grid Parity)
แต่ความท้าทายสำคัญอยู่ที่ห่วงโซ่อุปทานที่สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แผงโซลาร์มีส่วนประกอบหลักคือซิลิคอน ซึ่งกระบวนการผลิตต้องใช้พลังงานสูงถึง 2,000 องศาเซลเซียส โดยต้องพึ่งพาพลังงานฟอสซิล และต้องทำปฏิกิริยากับคาร์บอนผ่านการใช้ถ่านหิน นอกจากนี้ แผงโซลาร์ยังต้องใช้พลาสติกที่มาจากน้ำมันดิบในการหุ้ม
ปัจจัยสำคัญอีกประการคือปริมาณที่ดินที่ใช้สำหรับโครงการโซลาร์ฟาร์มเชิงพาณิชย์ โดยประเมินว่าฟาร์มโซลาร์ขนาด 1MW (เพียงพอสำหรับประมาณ 100 ครัวเรือน) จะต้องใช้พื้นที่อย่างน้อย 4 ไร่
สำหรับพลังงานลม ส่วนประกอบหลักของกังหันลมคือเหล็กและคอนกรีต ซึ่งอุตสาหกรรมหนักเหล่านี้ยังคงมีปัญหาความล่าช้าในการ ลดการปล่อยคาร์บอน (Decarbonization) เมื่อเทียบกับภาคพลังงานไฟฟ้าหรือภาคขนส่ง
และแน่นอนว่า แบตเตอรี่ก็เป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบพลังงานหมุนเวียน ซึ่งจะพบปัญหาเดียวกันกับอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า
“อย่าตัดสินหนังสือจากหน้าปก”: การลงทุน ESG ที่มองรอบด้าน
ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้มีเจตนาจะกล่าวหาว่าพลังงานสะอาดและเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องนั้นไม่ดีหรือไม่มีความสำคัญ ผู้เขียนขอยืนยันว่าพลังงานสะอาดมีความจำเป็นอย่างยิ่งและเป็นสิ่งที่โลกหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่หากเป้าหมายของเราคือความยั่งยืนที่แท้จริง การศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้านและครบทุกมิติ โดยเฉพาะประเด็น ห่วงโซ่อุปทานที่ยั่งยืน (Sustainable Supply Chain) ซึ่งมักถูกมองข้าม จึงเป็นสิ่งจำเป็น
การมองเห็นเพียงผลิตภัณฑ์สุดท้าย อาจทำให้เราฝากความหวังและเชื่อมั่นในบริษัทพลังงานสะอาดเหล่านี้ (สะท้อนผ่านราคาหุ้น) ว่าจะเป็น “ไม้ตาย” ในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมทั้งหมด และอาจนำไปสู่ความชะล่าใจ จนละเลยการกดดันให้บริษัทต่างๆ พัฒนาให้ “สะอาด” อย่างแท้จริงในทุกมิติ
ที่สำคัญ ราคาหุ้นพลังงานสะอาดที่พุ่งสูง อาจทำให้เราละเลยแนวทางอื่นในการต่อสู้กับปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะมาตรการ ลดการใช้พลังงาน (Energy Conservation) และ การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน (Energy Efficiency) พลังงานสะอาดเป็นเพียงช่องทางในการผลิตพลังงาน (supply-side) แต่การบริหารจัดการความต้องการใช้พลังงาน (demand-side) ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน
รถยนต์ไฟฟ้าอย่าง Tesla เป็นสิ่งที่ดี แต่การใช้ระบบขนส่งมวลชนอาจดีกว่า ในทำนองเดียวกัน พลังงานโซลาร์เป็นทางเลือกที่ดีกว่าน้ำมัน แต่การออกแบบเมืองและอาคารให้ลดความจำเป็นในการใช้เครื่องปรับอากาศ อาจมีผลกระทบที่ยิ่งใหญ่กว่า
อนาคตการลงทุนอย่างยั่งยืนในประเทศไทย
ในประเทศไทยเอง กระแส รถยนต์ไฟฟ้า (Electric Vehicle – EV) กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ผู้ผลิตรถยนต์หลายรายได้เปิดตัวรถยนต์รุ่นใหม่ๆ ที่เน้นเทคโนโลยีที่ทันสมัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น อย่างเช่น NEW MG ZS ที่มาพร้อมระบบ i-SMART สั่งการด้วยเสียงภาษาไทย และระบบความปลอดภัยครบครัน หรือรถยนต์ไฟฟ้าจากแบรนด์ชั้นนำอื่นๆ ที่เริ่มเข้ามาทำตลาดอย่างจริงจัง
อย่างไรก็ตาม การผลักดัน รถยนต์ EV ในไทย ยังคงต้องเผชิญกับความท้าทายด้านโครงสร้างพื้นฐาน เช่น สถานีชาร์จที่ยังไม่ครอบคลุมเพียงพอ รวมถึงราคาที่ยังค่อนข้างสูงสำหรับผู้บริโภคทั่วไป ซึ่งทำให้รถยนต์ไฟฟ้ายังคงเหมาะจะเป็นรถยนต์คันที่สองสำหรับครัวเรือน หรือใช้สำหรับการเดินทางในเมืองเป็นหลัก
ดังนั้น หากคุณคือหนึ่งในนักลงทุนที่สนใจ หุ้น ESG หรือมองหาโอกาสในการ ลงทุนในหุ้นพลังงานสะอาด การศึกษาข้อมูลเชิงลึก การประเมินความยั่งยืนตลอดห่วงโซ่อุปทาน และการพิจารณาทางเลือกอื่น ๆ นอกเหนือจากการผลิตพลังงาน จะช่วยให้คุณสามารถตัดสินใจลงทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพและสร้างผลตอบแทนที่ยั่งยืนได้อย่างแท้จริง
อย่าพลาดโอกาสในการเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน! หากคุณต้องการคำปรึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับการลงทุนอย่างยั่งยืน หรือต้องการสำรวจทางเลือกการลงทุนที่สอดคล้องกับความมุ่งมั่นด้านสิ่งแวดล้อมของคุณ ติดต่อผู้เชี่ยวชาญของเราวันนี้ เพื่อร่วมสร้างอนาคตที่สดใสและยั่งยืนไปด้วยกัน
