การลงทุนเพื่ออนาคตที่ยั่งยืน: เจาะลึกเบื้องหลังพลังงานสะอาดและการลงทุน ESG
ในยุคที่กระแสความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมกำลังเข้มข้นขึ้น การลงทุนอย่างยั่งยืน (Sustainable Investment) ได้ก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในเ
ทรนด์การลงทุนที่ร้อนแรงที่สุด และดัชนี ESG (Environmental, Social, and Governance) ซึ่งประเมินปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลขององค์กร ก็กลายเป็นเกณฑ์วัดสำคัญที่นักลงทุนทั่วโลกให้ความสนใจ
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เราได้เห็นปรากฏการณ์ที่น่าทึ่งในตลาดหุ้น โดยเฉพาะในกลุ่มบริษัทที่โดดเด่นด้าน ESG การลงทุนในบริษัทเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงการสนับสนุนธุรกิจที่มีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังแฝงไว้ด้วยศักยภาพในการสร้างผลตอบแทนมหาศาล ดังที่ปรากฏชัดในปี 2020 ที่ราคาหุ้นของหลายบริษัทพุ่งสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ
Tesla: บทพิสูจน์มูลค่าของนวัตกรรมสีเขียว
ตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดคงหนีไม่พ้น Tesla บริษัทรถยนต์ไฟฟ้าของ Elon Musk ที่ราคาหุ้นพุ่งขึ้นเกือบ 800% ตั้งแต่ต้นปี 2020 ทำให้ Tesla กลายเป็นบริษัทรถยนต์ที่มีมูลค่าตลาดสูงสุดในโลก และติดอันดับ 5 บริษัทที่มีมูลค่าสูงสุดในสหรัฐอเมริกา นี่คือเครื่องยืนยันว่า วิสัยทัศน์ด้านพลังงานสะอาดสามารถแปลงเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจที่มหาศาลได้จริง
แต่ Tesla ไม่ใช่เพียงกรณีเดียว BYD ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าชั้นนำจากจีน ก็มีมูลค่าเพิ่มขึ้นถึง 550% จาก 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เป็น 1.1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายในเวลาเพียงปีเดียว CATL ผู้ผลิตแบตเตอรี่รายใหญ่ของจีน ซึ่งเป็นซัพพลายเออร์รายสำคัญของ Tesla ก็เติบโตแบบก้าวกระโดดถึง 440% ขณะที่ Enphase Energy ผู้ผลิตไมโครอินเวอร์เตอร์สำหรับระบบโซลาร์ในสหรัฐอเมริกา มีมูลค่าเพิ่มขึ้นถึง 830%
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นของตลาดที่มีต่อ “ธุรกิจสีเขียว” ว่าเป็นอนาคต และมีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การเติบโตที่รวดเร็วนี้ก็ย่อมนำมาซึ่งคำถามและการตรวจสอบที่เข้มข้นขึ้นเช่นกัน คำถามสำคัญคือ บริษัทเหล่านี้ “สะอาด” จริงหรือไม่? ห่วงโซ่อุปทานของพวกเขามีความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพียงใด?
ในฐานะผู้คร่ำหวอดในวงการอุตสาหกรรมมาเกือบสิบปี ผมพบว่า การลงทุนในธุรกิจที่ดูเหมือนจะเป็น “คำตอบสุดท้าย” สำหรับปัญหาสิ่งแวดล้อม มักมีมิติที่ซับซ้อนกว่าที่ปรากฏบนหน้าสื่อ บทความนี้จึงตั้งใจจะเจาะลึกเบื้องหลังของพลังงานสะอาด โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าและพลังงานหมุนเวียน เพื่อให้นักลงทุนและผู้บริโภคได้เห็นภาพรวมที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
เจาะลึกห่วงโซ่อุปทานของ Tesla: ความท้าทายที่ซ่อนอยู่
Elon Musk เคยประกาศเป้าหมายอันทะเยอทะยานว่า Tesla จะผลิตรถยนต์ไฟฟ้าให้ได้ 20 ล้านคันต่อปีภายในปี 2030 จากที่เคยผลิตราว 5 แสนคันในปี 2020 หากเป้าหมายนี้เป็นจริง ความต้องการแร่ธาตุสำคัญสำหรับแบตเตอรี่ เช่น ลิเธียม โคบอลต์ และนิกเกิล จะเพิ่มสูงขึ้นอย่างมหาศาล จนอาจเกินขีดจำกัดของการผลิตที่ยั่งยืน
งานวิเคราะห์ของ Adamas Intelligence และ Mining.com ชี้ให้เห็นว่า ในปี 2030 Tesla อาจต้องการลิเธียมเพิ่มขึ้นถึง 165% ของปริมาณการผลิตทั่วโลกในปี 2019 และโคบอลต์อีก 56% ซึ่งปริมาณเหล่านี้เป็นสัดส่วนที่สูงมากเมื่อเทียบกับกำลังการผลิตที่มีอยู่
Tesla เองก็ดูเหมือนจะตระหนักถึงปัญหานี้ดี ในงาน “Battery Day” ที่ผ่านมา Elon Musk ได้นำเสนอแนวทางการแก้ปัญหา ทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพในการสกัดลิเธียม และการพิจารณาเข้าซื้อกิจการผู้ผลิตโคบอลต์รายใหญ่ เพื่อควบคุมห่วงโซ่อุปทานและยกระดับมาตรฐานการทำงานในเหมือง โดยเฉพาะในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
อย่างไรก็ตาม “นิกเกิล” ยังคงเป็นโจทย์ใหญ่ที่ Tesla ต้องหาคำตอบ ในปี 2030 ความต้องการนิกเกิลของ Tesla อาจเทียบเท่าปริมาณการผลิตของ 6 ผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดของโลกรวมกัน ซึ่งต้องแข่งขันกับอุตสาหกรรมอื่นๆ เช่น เหล็กกล้าไร้สนิม (Stainless Steel)
ความสำคัญของนิกเกิลถึงขั้นที่ Tesla มีแผนจะลงทุนในอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นผู้ผลิตนิกเกิลรายใหญ่ที่สุดของโลก แต่กระบวนการผลิตนิกเกิลในอินโดนีเซียก็เผชิญกับแรงต่อต้านจากประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการจัดการของเสียจากการผลิตที่นิยมใช้วิธี Deep-sea tailings placement (DSTP) หรือการปล่อยของเสียลงสู่ทะเลลึก ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลอย่างรุนแรง ดังที่เคยเกิดเหตุการณ์ของเสียรั่วไหลจนทำให้น้ำทะเลเปลี่ยนสีในปาปัวนิวกินี
อีกทางเลือกที่ Tesla กำลังผลักดันคือการเปลี่ยนไปใช้แบตเตอรี่ประเภท LFP (Lithium Iron Phosphate) ซึ่งไม่มีส่วนประกอบของนิกเกิลและโคบอลต์ แต่แบตเตอรี่ LFP ก็มีข้อจำกัดในเรื่องของระยะเวลาการชาร์จที่นานกว่า และระยะทางวิ่งที่สั้นกว่า รวมถึงประสิทธิภาพที่ลดลงในสภาพอากาศเย็น
พลังงานหมุนเวียน: ความท้าทายที่มองข้ามไม่ได้
ปัญหาห่วงโซ่อุปทานที่ Tesla เผชิญ เป็นความท้าทายที่อุตสาหกรรมพลังงานสะอาดโดยรวมต้องเผชิญเช่นกัน
พลังงานแสงอาทิตย์ (โซลาร์) และพลังงานลม คือหัวใจสำคัญของเทรนด์พลังงานสะอาดในปัจจุบัน ต้นทุนการผลิตไฟฟ้าจากทั้งสองแหล่งนี้ลดลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะโซลาร์ที่ราคาลดลงกว่า 82% ตั้งแต่ปี 2010 จนถึงจุดที่สามารถแข่งขันกับไฟฟ้าจากโครงข่ายได้โดยไม่ต้องพึ่งเงินอุดหนุน (Grid Parity)
แต่เบื้องหลังความ “สะอาด” ของแผงโซลาร์และกังหันลมนั้น มีประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมที่ต้องพิจารณา การผลิตแผงโซลาร์ต้องใช้ซิลิโคน ซึ่งกระบวนการผลิตที่อุณหภูมิสูงกว่า 2,000 องศาเซลเซียส จำเป็นต้องพึ่งพาพลังงานฟอสซิล และยังต้องใช้ถ่านหินในการทำปฏิกิริยากับคาร์บอน นอกจากนี้ แผงโซลาร์ยังต้องใช้พลาสติกซึ่งผลิตจากน้ำมันดิบเป็นส่วนประกอบ
สำหรับโครงการโซลาร์เชิงพาณิชย์ การใช้พื้นที่ก็เป็นปัจจัยสำคัญ ฟาร์มโซลาร์ขนาด 1MW ซึ่งเพียงพอต่อการให้พลังงานแก่บ้านประมาณ 100 หลัง ต้องการพื้นที่อย่างน้อย 4 ไร่
ส่วนพลังงานลม โครงสร้างกังหันลมขนาดใหญ่ต้องการเหล็กและคอนกรีตจำนวนมหาศาล ซึ่งอุตสาหกรรมหนักเหล่านี้ยังคงเป็นกลุ่มที่ต้องการความก้าวหน้าอย่างมากในการลดการปล่อยคาร์บอน (Decarbonization) เมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมไฟฟ้าหรือการขนส่ง
และที่ขาดไม่ได้คือ “แบตเตอรี่” ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของระบบพลังงานหมุนเวียน และเผชิญปัญหาห่วงโซ่อุปทานที่คล้ายคลึงกับอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า
“อย่าตัดสินหนังสือจากหน้าปก”: มุมมองของผู้เชี่ยวชาญ
ข้อมูลที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ ไม่ได้มีเจตนาเพื่อลดทอนคุณค่าหรือความสำคัญของพลังงานสะอาดและเทคโนโลยีเหล่านี้ ผมเชื่อมั่นอย่างยิ่งว่าพลังงานสะอาดคืออนาคต และเป็นสิ่งที่เราหลีกเลี่ยงไม่ได้หากต้องการสร้างความยั่งยืนที่แท้จริง
อย่างไรก็ตาม หากเป้าหมายของเราคือความยั่งยืนอย่างแท้จริง การศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้านและครบทุกมิติเป็นสิ่งจำเป็น โดยเฉพาะการทำความเข้าใจในห่วงโซ่อุปทาน ซึ่งเป็นมิติที่หลายครั้งถูกมองข้าม
การมองเห็นเพียงผลิตภัณฑ์สุดท้าย และหลงเชื่อในภาพลักษณ์ “สะอาด” ของบริษัทเหล่านี้ อาจทำให้นักลงทุนและผู้บริโภคชะล่าใจ และเพิกเฉยต่อการกดดันให้บริษัทต้องปรับปรุงกระบวนการผลิตและห่วงโซ่อุปทานให้ “สะอาด” อย่างแท้จริงในทุกขั้นตอน
ยิ่งไปกว่านั้น ราคาหุ้นที่พุ่งสูงของบริษัทพลังงานสะอาด อาจทำให้เรามองข้ามแนวทางอื่นที่มีประสิทธิภาพในการต่อสู้กับปัญหาสิ่งแวดล้อม นั่นคือ “การลดการใช้พลังงาน” พลังงานสะอาดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการ “ผลิต” พลังงาน (Supply-side) แต่การจัดการ “ความต้องการ” ใช้พลังงาน (Demand-side) ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ (Energy Efficiency) หรือการประหยัดพลังงาน (Energy Conservation)
รถยนต์ไฟฟ้าอย่าง Tesla นั้นเป็นนวัตกรรมที่ยอดเยี่ยม แต่การใช้ระบบขนส่งสาธารณะยังคงเป็นทางเลือกที่ยั่งยืนกว่า การใช้พลังงานโซลาร์นั้นดีกว่าพลังงานจากฟอสซิล แต่การออกแบบเมืองและอาคารให้ลดความจำเป็นในการใช้เครื่องปรับอากาศ ก็ยังคงเป็นแนวทางที่ส่งผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมในภาพรวมมากกว่า
ในฐานะผู้ที่คลุกคลีอยู่ในอุตสาหกรรมมายาวนาน ผมขอเชิญชวนทุกท่าน ไม่ว่าจะในฐานะนักลงทุน ผู้ประกอบการ หรือผู้บริโภค ให้หันมามองการลงทุนอย่างยั่งยืนอย่างรอบด้าน พิจารณาถึงผลกระทบตลอดห่วงโซ่อุปทาน และให้ความสำคัญกับการจัดการความต้องการใช้พลังงานควบคู่ไปกับการพัฒนาเทคโนโลยีพลังงานสะอาด เพื่อสร้างอนาคตที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง
ก้าวต่อไปสู่การลงทุนเพื่ออนาคตที่แท้จริง
หากท่านเป็นนักลงทุนที่กำลังมองหาโอกาสในตลาด ESG หรือต้องการทำความเข้าใจในรายละเอียดเชิงลึกของห่วงโซ่อุปทานในอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด โปรดอย่าลังเลที่จะศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เพื่อประกอบการตัดสินใจลงทุนที่ชาญฉลาดและสร้างผลกระทบเชิงบวกได้อย่างแท้จริง การลงทุนในวันนี้คือการสร้างความเปลี่ยนแปลงสำหรับวันพรุ่งนี้
